อารามบอย | The Cloud Podcast

EP. 11 พระธาตุพนม ย้อนประวัติ-ตำนานพระธาตุเก่าแก่ที่สุดในอีสาน - The Cloud Podcast

ต้อนรับวันมหาสงกรานต์ วันขึ้นปีใหม่ตามคติไทยโบราณ ช่วงเวลาที่ใครหลายคนเดินทางกลับบ้าน เพื่อรดน้ำดำหัวญาติผู้ใหญ่และทำบุญไหว้พระเพื่อความเป็นสิริมงคล สำหรับใครที่มุ่งหน้าไปทางภาคอีสาน รายการอารามบอย และ ต้า-ธนภัทร์ ลิ้มหัสนัยกุล ชวนคุณแวะที่ วัดพระธาตุพนมวรมหาวิหาร จังหวัดนครพนม พระธาตุคู่บ้านคู่เมืองของภาคอีสาน ศูนย์รวมศรัทธาที่ผูกโยงความเชื่อเรื่อง ‘พญานาค’ ตำนานสมัยพุทธกาล และศิลปะจากหลายยุคสมัย
‘พระธาตุพนม’ คือหนึ่งในพระธาตุศักดิ์สิทธิ์ที่สุดของไทย เชื่อกันว่าเป็นที่ประดิษฐานพระอุรังคธาตุหรือพระบรมสารีริกธาตุส่วนไหปลาร้าของพระพุทธเจ้า และยังเป็นหนึ่งในจอมเจดีย์แห่งสยามที่ สมเด็จฯ กรมพระยาดำรงราชานุภาพ เลือกไว้ในสมัยรัชกาลที่ 5
มีตำนานปรากฏใน ตำนานอุรังคธาตุ เล่าถึงในรัชกาลของ พระเจ้าสุริยวงศาธรรมิกราช กษัตริย์องค์สำคัญของล้านช้าง เมื่อครั้งที่พระพุทธเจ้าเสด็จมายังภูกำพร้า และมีพุทธทำนายว่า พระบรมสารีริกธาตุของพระองค์จะบรรจุอยู่ที่นี่พร้อมกับพระบรมสารีริกธาตุของพระพุทธเจ้าในอดีตที่บรรจุอยู่ก่อนแล้ว หลังจากที่พระศาสดาปรินิพพาน พระมหากัสสปะจะนำพระบรมสารีริกธาตุส่วนไหปลาร้า (อุรังคธาตุ) มายังภูกำพร้าจริง ๆ ในคราวนั้น พระยาทั้ง 5 จากแคว้นรอบ ๆ เสด็จมาและร่วมกับสร้าง ‘อูบมุง’ เพื่อบรรจุพระบรมสารีริกธาตุพร้อมสิ่งของมีค่ามากมาย ดังนั้น ผู้คนในแถบลุ่มน้ำโขงจึงเชื่อกันว่าพระธาตุพนมมีอายุเก่ากว่าตามตำนานอุรังคธาตุนั้น
ความพิเศษอีกอย่างที่น้อยคนนักจะรู้ คือการที่พระธาตุพนมเป็นพระธาตุประจำปีวอก หรือ ปีสัน ตามภาษาเหนือ ถือเป็นองค์เดียวในภาคอีสาน เชื่อกันว่าเกี่ยวโยงกับความสัมพันธ์ทางวัฒนธรรมอันแน่นแฟ้นระหว่างลุ่มน้ำโขงกับดินแดนล้านนา และสะท้อนถึงสถานะศูนย์กลางแห่งศรัทธาของกลุ่มวัฒนธรรมลาว-ล้านช้าง
พระธาตุพนมจึงไม่ใช่แค่สถูปโบราณ แต่คือผลรวมของการเดินทางข้ามกาลเวลาผ่านศิลปะจามปา ล้านช้าง และการบูรณะครั้งใหญ่ในยุครัฐบาลจอมพล ป. พิบูลสงคราม ที่ทำให้พระธาตุสูงถึง 57.5 เมตร เพื่อเป็นสัญลักษณ์ของชาติและศาสนา แต่ใน พ.ศ. 2518 หลังฝนตกหนักต่อเนื่องหลายวัน พระธาตุพนมถล่มลงมา ชาวบ้านจากทุกสารทิศจึงร่วมแรงร่วมใจรวมบูรณปฏิสังขรณ์จากเศษซากเดิม และใน พ.ศ. 2522 ได้มีการบรรจุพระบรมสารีริกธาตุอีกครั้ง โดย พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 9
อีกหนึ่งเสน่ห์ที่ไม่ควรพลาด คือการชมพระธาตุพนมในช่วงงานนมัสการประจำปี จัดขึ้นระหว่างวันขึ้น 8 ค่ำ ถึงแรม 1 ค่ำ เดือน 3 ท่ามกลางบรรยากาศคึกคักไปด้วยขบวนแห่ รำบูชา การห่มผ้าพระธาตุ และพิธีกรรมเก่าแก่ ทำให้เห็นว่าความศรัทธาไม่เคยหายไปจากที่แห่งนี้ ติดตามเรื่องราวทั้งหมดได้ในรายการอารามบอยตอนล่าสุด

EP. 10 โลหะปราสาทแห่งสุดท้าย และศิลปะพุทธ-พราหมณ์-ฮินดู ในวัดราชนัดดาราม - The Cloud Podcast

วัดราชนัดดารามวรวิหาร คือที่ตั้งของ ‘โลหะปราสาท’ อาคารที่สร้างขึ้นตามต้นแบบจากอินเดียและศรีลังกา ซึ่งทั่วโลกมีเพียง 3 แห่ง 
แห่งแรก อยู่ที่อินเดีย ปัจจุบันเหลือเพียงซาก 
แห่งที่ 2 อยู่ที่ศรีลังกา แต่โครงสร้างไม่ใช่โลหะ 
แห่งที่ 3 อยู่ที่วัดราชนัดดารามวรวิหาร และเป็นแห่งเดียวที่ยังคงมีสภาพสมบูรณ์
โลหะปราสาทเป็นอาคาร 3 ชั้น มียอด 37 ยอด แทนโพธิปักขิยธรรมหรือคุณธรรม 37 ประการที่นำไปสู่การตรัสรู้ เดิมทีตั้งใจให้เป็นกุฏิ แต่ปัจจุบันใช้เป็นสถานที่จัดแสดงนิทรรศการเกี่ยวกับประวัติศาสตร์ และชั้นบนสุดเป็นที่ประดิษฐานพระบรมสารีริกธาตุ
เสน่ห์ของวัดราชนัดดารามไม่ได้มีแค่โลหะปราสาท หากเดินเข้าไปด้านใน คุณจะพบกับศิลปะที่ผสมผสานทั้งพุทธศาสนา ดาราศาสตร์ และความเชื่อแบบฮินดู ตั้งแต่ บัณเฑาะว์ (เสมาหิน) ที่ตรงกลางมีภาพเทพนพเคราะห์ ไปจนถึงจิตรกรรมฝาผนังที่วาดกลุ่มดาวฤกษ์ 27 กลุ่มตามตำราดาราศาสตร์ไทย ซึ่งมีไม่กี่วัดที่มีศิลปะแบบนี้ นอกจากนี้ยังมีเทพเจ้าฮินดูประดับอยู่บนบานหน้าต่าง และพระพุทธรูปทรงเครื่องปางห้ามสมุทรประดิษฐานอยู่ในพระวิหาร และอย่าลืมแวะไปที่ลานพลับพลามหาเจษฎาบดินทร์ เพื่อชื่นชมพระราชานุสาวรีย์ของ พระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัว พระมหาเจษฎาราชเจ้า 
วัดราชนัดดารามจึงไม่ใช่แค่วัดเก่าแก่ แต่เต็มไปด้วยเรื่องราวควรค่าแก่การมาเยือนสักครั้งในชีวิต! ติดตามทั้งหมดได้ในรายการอารามบอย กับ ต้า-ธนภัทร์ ลิ้มหัสนัยกุล สุดยอดแฟนพันธุ์แท้วัดไทย ได้แล้วตอนนี้ 

EP. 08 สำรวจวัดไทยกลิ่นอายโบสถ์ยุโรปและจุดห้ามพลาดในวัดราชบพิธฯ - The Cloud Podcast

รายการอารามบอย และ ต้า-ธนภัทร์ ลิ้มหัสนัยกุล ชวนเที่ยว ‘วัดราชบพิธสถิตมหาสีมารามราชวรวิหาร’ พระอารามหลวงที่สวยจับตา โดดเด่นด้วยศิลปะไทยผสานตะวันตก และเคยเป็นสถานที่ยอดนิยมในการถ่ายภาพของคู่บ่าวสาว (ก่อนมีประกาศห้ามจัดงานแต่งงานและถ่ายภาพพรีเวดดิ้ง)
สำรวจพระประธานที่เปลี่ยนรัศมีได้ พระเจดีย์ขนาดใหญ่ที่ซ่อนพระพุทธรูปนาคปรกไว้ด้านใน และสุสานหลวงแห่งเดียวในไทย ซึ่ง พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 5 โปรดเกล้าฯ ให้สร้างขึ้นเพื่อบรรจุพระอัฐิและพระสรีรางคารของพระมเหสีและเชื้อพระวงศ์
เรียนรู้เรื่องราวในอดีตผ่านรายละเอียดทางสถาปัตยกรรมที่ไม่เหมือนใคร พร้อมทำความเข้าใจข้อปฏิบัติที่ควรรักษาเมื่อมาเยือนศาสนสถานแห่งนี้พร้อมกันในรายการอารามบอยตอนนี้ 

EP. 09 เที่ยวปราสาทหินพนมรุ้ง ชมทับหลังนารายณ์บรรทมสินธุ์ และแสงอาทิตย์ส่องผ่าน 15 ช่องประตู - The Cloud Podcast

หากคุณกำลังมองหาสถานที่ท่องเที่ยวที่เต็มไปด้วยเรื่องราวทางประวัติศาสตร์ ศิลปะอันวิจิตร และบรรยากาศสุดขลัง รายการอารามบอย และ ต้า-ธนภัทร์ ลิ้มหัสนัยกุล จะพาเดินขึ้นไปบนยอดภูเขาไฟเก่าที่สงบนิ่งมานับพันปี เปิดตำนาน ‘ปราสาทหินพนมรุ้ง’ ปราสาทหินทรายที่ยิ่งใหญ่และงดงามที่สุดของไทย
ปราสาทหินพนมรุ้ง คืออนุสรณ์แห่งศรัทธาของ เจ้าชายนเรนทราทิตย์ เชื้อพระวงศ์ของ พระเจ้าสุริยวรมันที่ 2 (ผู้สร้างนครวัด) ผู้สร้างปราสาทเพื่อประดิษฐานรูปเคารพ และเตรียมพร้อมสำหรับการเดินทางสู่สรวงสวรรค์
เมื่อก้าวไปตามเส้นทางที่ขนาบข้างด้วย ‘เสานางเรียง’ คุณจะสัมผัสได้ถึงบรรยากาศราวกับกำลังก้าวเข้าสู่ ‘วิมานของพระศิวะ’ ก่อนจะพบกับหนึ่งในขุมทรัพย์ทางศิลปะและประวัติศาสตร์ และยังเป็นไฮไลต์สำคัญของที่นี่ นั่นคือ ‘ทับหลังนารายณ์บรรทมสินธุ์’ งานแกะสลักที่แฝงไปด้วยศรัทธาและคติทางศาสนา แต่ครั้งหนึ่งเคยถูกโจรกรรมและนำไปจัดแสดงที่ Art Institute of Chicago จนเกิดกระแสเรียกร้องทวงคืนจากคนไทย และกลายเป็นเหตุการณ์สำคัญที่สะท้อนพลังในการปกป้องสมบัติชาติ
อีกหนึ่งความมหัศจรรย์ที่ทำให้ปราสาทหินพนมรุ้งไม่เหมือนที่ไหนในโลก คือ ‘ปรากฏการณ์แสงอาทิตย์ส่องผ่าน 15 ช่องประตู’ โดยแสงจะสาดส่องทะลุแนวประตูของปราสาทอย่างพอดิบพอดี เกิดขึ้นเพียงปีละ 4 ครั้ง ซึ่งไม่ใช่เรื่องบังเอิญ แต่เป็นหลักฐานทางภูมิปัญญาของช่างโบราณที่ออกแบบสถาปัตยกรรมให้สอดรับกับธรรมชาติได้อย่างแม่นยำ
ติดตามเรื่องราวทั้งหมดในรายอารามบอยตอนนี้ แล้วคุณจะเข้าใจว่า ทำไมปราสาทหินพนมรุ้งจึงเป็นหนึ่งในมรดกล้ำค่าที่สุดของไทย!

EP. 07 ตำนานวัดอรุณฯ พระปรางค์ ยักษ์ และโลโก้ของประเทศ - The Cloud Podcast

รายการอารามบอย และ ต้า-ธนภัทร์ ลิ้มหัสนัยกุล กลับมากันที่วัดไทยอีกครั้ง รอบนี้ชวนไปเยือน ‘วัดอรุณราชวรารามราชวรมหาวิหาร’ หรือ วัดแจ้ง หนึ่งในวัดที่สวยที่สุดในประเทศไทย และเป็นแลนด์มาร์กสำคัญที่นักท่องเที่ยวทั่วโลกต้องมาเยือน
ร่วมย้อนตำนานประวัติศาสตร์ของวัดอรุณฯ ตั้งแต่พระปรางค์วัดอรุณฯ ชมตุ๊กตาศิลาจีนอันโดดเด่น ยักษ์วัดแจ้งที่เลื่องลือ พระอุโบสถที่เคยถูกไฟไหม้ โบสถ์น้อยและวิหารน้อยซึ่งเป็นหลักฐานสำคัญจากสมัยกรุงศรีอยุธยาที่ยังคงอยู่มาจนถึงปัจจุบัน และพระแท่นวิปัสสนาของ สมเด็จพระเจ้าตากสินมหาราช ไปจนถึงเรื่องราวสุดลึกลับที่มีคนเคยเผาตัวเองเพื่อถวายเป็นพุทธบูชา พร้อมข้อมูลเกี่ยวกับศิลปกรรมและสถาปัตยกรรมที่หาชมได้ยาก 
พร้อมด้วยคำแนะนำในการไปเที่ยววัดอรุณราชวราราม ทั้ง
เวลาที่ดีที่สุดในการมาเยือน
วิธีเดินทางที่สะดวกที่สุด
จุดถ่ายรูปสวยที่ไม่ควรพลาด
สิ่งที่ควรทำเมื่อมาเยือน
มาสัมผัสมนต์เสน่ห์ของวัดอรุณราชวราราม พร้อมเกร็ดความรู้ในรายการ อารามบอย ตอนนี้เลย
ดำเนินรายการ : ต้า-ธนภัทร์ ลิ้มหัสนัยกุล 

EP. 06 Jubilee Year 2025 : ปีศักดิ์สิทธิ์ที่คนบาปได้คืนดีกับพระเจ้า - The Cloud Podcast

รายการอารามบอยตอนนี้ ต้า-ธนภัทร์ ลิ้มหัสนัยกุล ชวนแขกรับเชิญพิเศษ ดร.ตั้ว-ปติสร เพ็ญสุต คอลัมนิสต์ประจำคอลัมน์ ครุ่นคริสต์ ใน The Cloud ร่วมเจาะลึกทุกมุมมองของ ‘Jubilee Year 2025 : Pilgrims of Hope’ อีเวนต์ศักดิ์สิทธิ์ระดับโลกของคริสตชนที่จัดขึ้นทุก 25 ปี หรือบางปีอาจมีการประกาศปีพิเศษ (Extraordinary Jubilee) โดยพระสันตะปาปา เมื่อมีเหตุการณ์สำคัญ เช่น ปีแห่งพระเมตตาในปี 2016 ปีศักดิ์สิทธิ์ 2025 (Jubilee Year 2025) เริ่มขึ้นตั้งแต่วันที่ 24 ธันวาคม ปี 2024 (วันคริสต์มาสอีฟ) และสิ้นสุดในวันที่ 6 มกราคม ปี 2026 (วันฉลองพระคริสต์ทรงแสดงองค์) มาในธีมของ ‘บรรดาผู้จาริกแห่งความหวัง’ (Pilgrims of Hope) สะท้อนถึงความเชื่อมั่นในพระเจ้าและการมองไปสู่อนาคตที่สดใสผ่านการร่วมแสวงบุญ ซึ่งจะมีการเดินผ่านประตูศักดิ์สิทธิ์ 4 บานในกรุงโรม อย่างมหาวิหารนักบุญเปโตร (St. Peter’s Basilica) มหาวิหารนักบุญยอห์น ลาเตรัน (St. John Lateran) มหาวิหารนักบุญมารีย์ใหญ่ (St. Mary Major) และมหาวิหารนักบุญเปาโลนอกกำแพงเมือง (St. Paul Outside the Walls) รวมถึงสถานที่สำคัญพื้นที่ของตนเอง โดยในกรุงเทพมหานครกำหนดวัดแสวงบุญ 4 แห่งสำหรับ Jubilee Year 2025 เพื่อให้ผู้ศรัทธาเข้าร่วมและรับพระคุณการุณย์ วัดทั้ง 4 แห่ง ได้แก่ อาสนวิหารอัสสัมชัญ (เขตบางรัก) วัดคอนเซ็ปชัญแห่งพระแม่เจ้า (บางกอกน้อย) วัดซางตาครู้ส (กุฎีจีน) และวัดนักบุญเปโตร สามพราน (นครปฐม)
การแสวงบุญจะเปิดโอกาสให้คริสตชนเข้าร่วมพิธีกรรม ขอสาสนสารภาพบาป และรับพระคุณการุณย์ เพื่อเปลี่ยนแปลงตนเองทั้งภายในและภายนอก เตือนให้ทุกคนหยุดคิดและหันกลับมาสำรวจตัวเอง เรียนรู้ที่จะให้อภัยทั้งตัวเองและผู้อื่น
ปีศักดิ์สิทธิ์ 2025 (Jubilee Year 2025) จึงมีความหมายลึกซึ้งมาก ไม่ว่าคุณจะยึดโยงกับศาสนาใด Jubilee Year คือการเชื้อเชิญให้ทุกคนสำรวจเส้นทางชีวิตของตัวเองอีกครั้ง และเราอยากชวนคุณไปเฉลิมฉลองการให้อภัยครั้งสำคัญนี้ในรายการอารามบอย

EP. 04 ไหว้พระแก้วมรกตช่วงปีใหม่ ชม 9 ไฮไลต์ห้ามพลาดและเคล็ดลับการเที่ยววัดพระแก้ว - The Cloud Podcast

The Cloud และรายการ ‘อารามบอย’ อยากชวนเริ่มต้นปีใหม่ด้วยสิ่งดี ๆ ด้วยการพาไปเที่ยว ‘วัดพระแก้ว’ หรือวัดพระศรีรัตนศาสดาราม สถานที่ไหว้พระขอพรเสริมสิริมงคล มีทั้งความอลังการของสถาปัตยกรรม เป็นสถานที่ที่รวมประวัติศาสตร์ ศิลปะ และความศักดิ์สิทธิ์ไว้ครบถ้วน 
พร้อมปักหมุด 9 จุดไฮไลต์ห้ามพลาด ไขความลับพระแก้วมรกตทำจากอะไร ความพิเศษของพระแก้วมรกตที่ไม่เหมือนพระพุทธรูปองค์อื่น ๆ ชมงานศิลป์ที่ถ่ายทอดเรื่องราวของธรรมะและอธรรม และจิตรกรรมฝาผนังยาวที่สุด ก่อนแวะปราสาทนครวัดจำลองที่เกิดจากความพยายามของรัชกาลที่ 4 ซึ่งมีพระราชประสงค์ให้นำปราสาทนครวัดมาไว้ที่นี่ 
พาทัวร์โดย ต้า-ธนภัทร์ ลิ้มหัสนัยกุล แฟนพันธุ์แท้วัดไทย และเขาเตรียมเคล็ดลับการไปเที่ยววัดพระแก้วเพื่อให้เดินชมความงามได้แบบสบาย ๆ มาฝากด้วย

EP. 03 ถ่ายรูปกับต้นคริสต์มาสบรรยากาศหมู่บ้านในยุโรปที่ชุมชนกุฎีจีนและ 5 เรื่องลับวัดซางตาครู้ส - The Cloud Podcast

รายการ ‘อารามบอย’ ตอนนี้ ต้า-ธนภัทร์ ลิ้มหัสนัยกุล ชวนไปถ่ายรูปกับต้นคริสต์มาส ปักหมุดชมที่สุดของบรรยากาศคริสต์มาสในกรุงเทพฯ อย่าง ‘ชุมชนกุฎีจีน’ ซึ่งพร้อมใจกันประดับด้วยไฟระยิบระยับ เหมือนเดินเข้าไปในหมู่บ้านที่ยุโรปแต่อยู่ริมแม่น้ำเจ้าพระยา
หนึ่งในจุดที่ไม่ควรพลาดคือ ‘โบสถ์ซางตาครู้ส’ (วัดซางตาครู้ส) หรือที่คนในพื้นที่เรียกว่า ‘วัดกุฎีจีน’ สถานที่สำคัญทางประวัติศาสตร์อันเต็มไปด้วยวิถีชีวิตของคริสต์ศาสนิกชนที่มีความหลากหลายทางวัฒนธรรม เป็นวัดคาทอลิกเก่าแก่ที่ตั้งอยู่บนที่ดินพระราชทานจาก สมเด็จพระเจ้าตากสินมหาราช สถาปัตยกรรมผสมผสานตั้งแต่สมัยกรุงศรีอยุธยาจนถึงยุคเรอเนสซองส์ ภายในมีกระจกสีที่เล่าเรื่องราวของศาสนาคริสต์ และในเทศกาลนี้คือโอกาสพิเศษที่จะได้ฟังระฆังการิย็อง ระฆังชุดอายุนับร้อยปีซึ่งจะบรรเลงบทเพลงเสริมบรรยากาศให้รื่นเริงมากยิ่งขึ้น 

EP. 02 ยักษ์วัดโพธิ์หาย (ยังหาไม่เจอ) และ 9 เรื่องลับที่รู้แล้วจะเที่ยววัดโพธิ์สนุกกว่าเดิม - The Cloud Podcast

 ต้า-ธนภัทร์ ลิ้มหัสนัยกุล แฟนพันธุ์แท้วัดไทย พาเที่ยว ‘วัดโพธิ์’ วัดแลนด์มาร์กแห่งการนวด สถานที่จารึกมากกว่าแค่ตำรายา แต่รวบรวมความรู้ไว้มากที่สุด จนเปรียบเสมือนแหล่งความรู้ของไทย และมีพระนอนที่ใหญ่ที่สุดในกรุงเทพฯ 
จากนั้นพาสืบเสาะเรื่องที่คนไทยส่วนใหญ่เข้าใจผิดมากที่สุดเกี่ยวกับยักษ์วัดโพธิ์ แนะนำสถานที่มูฯ ขอลูกตั้งแต่สมัยรัชกาลที่ 1 และนี่คือ 9 เรื่องลับที่จะทำให้เที่ยววัดโพธิ์สนุกกว่าเดิม ในรายการอารามบอยตอนนี้
 

EP. 01 ชวนเที่ยวงานภูเขาทองและ 9 สิ่งที่หลายคนไม่รู้และไม่ควรพลาดเมื่อมาวัดสระเกศ - The Cloud Podcast

‘อารามบอย’ รายการที่ต่อยอดจากคอลัมน์ยอดนิยมบนเว็บไซต์ The Cloud เราชวน ต้า-ธนภัทร์ ลิ้มหัสนัยกุล แฟนพันธุ์แท้วัดไทย และเจ้าของคอลัมน์ มาพาทัวร์เล่าเรื่องลับที่จะทำให้การเข้าวัดของทุกคนหลังจากนี้สนุกขึ้น ประเดิมตอนแรกกับ ‘วัดสระเกศราชวรมหาวิหาร (วัดภูเขาทอง)’ ที่จะมีเทศกาลงานนมัสการพระบรมสารีริกธาตุหรือที่เรียกกันติดปากว่า ‘งานวัดภูเขาทอง’ ซึ่งจัดขึ้นในช่วงเทศกาลลอยกระทงของทุกปี และปีนี้จัดตั้งแต่วันที่ 8 - 17 พฤศจิกายน พ.ศ. 2567
โดยผู้คนจะนิยมขึ้นไปสักการะพระบรมสารีริกธาตุบนภูเขาทอง ซึ่งความพิเศษไม่ใช่เพราะพระบรมสารีริกธาตุที่บรรจุอยู่ภายในถูกอันเชิญมาจาก ‘อินเดีย’ เท่านั้น แต่พระบรมสารีริกธาตุที่บรรจุอยู่นั้นยังเป็นของพระโคตมพุทธเจ้าจริง ๆ และนี่คือ 9 สิ่งที่ไม่ควรพลาดที่วัดสะเกศที่เราอยากชวนทุกคนมาติดตามในตอนนี้